Erfgoed beveiligen

Een degelijke beveiliging is noodzakelijk voor een goed beheer. Beveiliging gaat om de totaliteit van maatregelen die preventief genomen worden met als doel het roerend en onroerend religieus erfgoed te beschermen tegen allerlei calamiteiten, met beschadiging, misbruik, vervreemding of vernietiging tot gevolg.

Preventie

Diefstalpreventie

Brandbeveiliging

Premies voor beveiligingswerken aan beschermde monumenten

Calamiteitenplan

Het uitwerken van een geïntegreerd calamiteitenplan is geen overbodige luxe. Het opbouwen van een netwerk met hulpdiensten als politie en brandweer evenmin. Een calamiteitenplan, waarin veiligheidszorg als een integrale opdracht wordt gezien, stelt een erfgoedbeheerder in staat om zich te wapenen tegen grote en kleine risico's. Zo'n plan bevat preventieve maatregelen maar ook acties en procedures tijdens de calamiteit én een scenario voor schadebeperking en -afhandeling nadien. 

Verzekeringen 

Zorg dragen voor het erfgoed is instaan voor het behoud ervan. Dit impliceert ook het beheren zoals een goede huisvader. Eén van meest elementaire voorzorgen in dit verband is het afsluiten van een goede en aangepaste verzekeringspolis.

Risico's

Voorwerpen kunnen schade oplopen door brand, rook- of waterschade. Een goede brandverzekering zal het herstel of de aankoop van het voorwerp bij verlies voor zover mogelijk financieel haalbaar maken. De slechte toestand van het gebouw waarin een object wordt bewaard (instabiele muren, losliggende dakpannen, slechte klimaatomstandigheden...) kan ook zelf een bedreiging zijn.  Ook de openstelling van een gebouw houdt risico's in. Zo kunnen gladde vloeren of trappen en losliggende bedrading ongevallen veroorzaken met bezoekers. Naast een brandverzekering is dus ook een burgerlijke aansprakelijkheidsverzekering onontbeerlijk. Ten slotte lopen zowel gesloten als opengestelde gebouwen het risico bestolen te worden. Een extra verzekering tegen diefstal kan dus overwogen worden.

Het afsluiten van verzekeringen is nuttig, nodig en vaak zelfs verplicht.  Elk gebouw dat toegankelijk is voor het publiek moet worden verzekerd tegen brand, storm en andere gevaren. Beschermde monumenten, die worden gerestaureerd met een restauratiepremie van het Vlaamse Gewest moeten verplicht worden verzekerd tegen brand en andere gevaren voor een periode van 10 jaar. Er moet tevens een verzekering burgerlijke aansprakelijkheid zijn, die de lichamelijke en materiële schade die aan derden wordt toegebracht, dekt.

Soorten verzekeringen

Volgende verzekeringen zijn nuttig in het kader van een goed beheer:

  • Brandverzekering

De brandverzekering waarborgt de schade aan een verzekerd gebouw of een deel ervan en aan zijn inhoud, veroorzaakt door brand, ontploffing, storm, wateroverlast en diefstal.  Bijzonder waardevolle voorwerpen kunnen expliciet vermeld worden in de brandpolis of in een bijkomende, afzonderlijke polis ‘alle risico's'.

  •  Aansprakelijkheidsverzekering

De beheerder van een gebouw kan burgerrechterlijk aansprakelijk worden gesteld voor schade die derden oplopen in samenhang met gebouw.  De aansprakelijkheidsverzekering zit meestal reeds vervat in brandpolis. Deze verzekering dekt ook de schade die aan de goederen van derden worden toegebracht naar aanleiding van het zich voordoen van één van de verzekerde gevaren.  Wordt het gebouw opengesteld, dan wordt best ook de aansprakelijkheid verzekerd die voortvloeit uit de min of meer regelmatige openstelling van het gebouw voor het publiek.

Openstellingen die kaderen in een ruimer initiatief zoals de Open Monumentendag, worden globaal verzekerd door de organisatoren door middel van de polis ‘evenementen'.  Voorzie bij openstelling als vereniging in de afstand van verhaal in hoofde van de medewerkers.

  • Rechtsbijstandsverzekering

De rechtsbijstandsverzekering wordt het best afgesloten aansluitend bij de brandverzekering en de verzekering burgerlijke aansprakelijkheid.  De rechtsbijstandsverzekering is niet enkel voorzien voor de verdediging voor rechtbank in geval van geschil.  Zij waarborgt ook de betaling van kosten voor bijstand en expertise bij een schadegeval.  Sluit deze rechtsbijstandsverzekering bij voorkeur af bij een andere verzekeringsmaatschappij dan die van de brandverzekering.

  • Bijkomende verzekeringen
    • Een verzekering ‘alle risico's' kan worden afgesloten voor echt waardevolle voorwerpen. Dergelijke verzekering dekt alle risico's, met inbegrip van beschadiging ten gevolge van diefstal enz.
    • Een verzekering hersamenstelling documenten en archieven waarborgt het opnieuw samenstellen of laten aanmaken van stukken of ook overbrengen van resterende informatie op andere dragers. Deze verzekering kan als bijzondere clausule worden opgenomen in de brandverzekering of desgevallend in een verzekering 'alle risico's'.
    • Een ongevallenverzekering voor vrijwilligers en occasioneel personeel  (bvb. ‘collectieve polissen - individuele ongevallen').
    • Kunstvoorwerpen kunnen worden verzekerd tegen de werkelijke waarde (expertise bij het afsluiten van de polis) of tegen de marktwaarde (expertise op het ogenblik van de schade).  De premies voor een verzekering op deze basis kunnen echter zeer hoog oplopen.  Uitgaande van het gegeven dat elk kunstwerk uniek is en in geval van verlies door brand of andere rampen eigenlijk onvervangbaar is, kan men waardevolle kunstwerken of collecties ook gedeeltelijk laten verzekeren, bijvoorbeeld tegen restauratiewaarde.  Dergelijke verzekeringen noemt men ‘eerste risico verzekeringen'.  Het kunstwerk is voldoende en tegen een betaalbare premie verzekerd.  In geval van schade wordt dan ook een verhoudingsgewijs bedrag uitgekeerd, die de restauratie van het voorwerp financieel mogelijk moet maken.
      Een aantal verzekeringsmaatschappijen hebben een grote ervaring in het domein van de kunst & antiek. Zij zijn marktleider en hun ervaring kan beslist van pas komen. Aarzel niet je makelaar te doen afzien van zijn gewoonten en overtuig hem scheep te gaan met deze marktleiders en -kenners.

Bron : Anne Mie Draye, Erfgoed en verzekeringen, Koning Boudewijnstichting - Brussel, 1997