U bent hier

Objecten inventariseren

Een inventaris is een goed gedocumenteerd overzicht van het roerend erfgoedbezit van een instelling. Het bevat o.m. een foto, afmetingen, een beschrijving, vervaardiger, datering, stijl en andere (kunst)historische gegevens. Zo’n inventaris is onmisbaar om inzicht te krijgen in de samenstelling en de waarde van een collectie. Om goed voor uw collectie te kunnen zorgen, moet u immers weten wat u in huis heeft. 

Waarom een inventaris?

Voor een verantwoord beheer

  • om verzekeringen af te sluiten 
  • bij calamiteiten (diefstal, brand of vandalisme) 
  • voor het verlenen van bruiklenen 
  • voor de organisatie van tentoonstellingen 
  • voor wetenschappelijk onderzoek 
  • om de collectie te ontsluiten 
  • bij herbestemming van (een deel van) het kunst- en cultuurpatrimonium (bv. naar aanleiding van een verhuizing of het sluiten van huizen)

Met het oog op de toekomst

Als kloosters sluiten of reorganisaties dwingen tot het zoeken naar een nieuwe bestemming voor het roerend erfgoed, is een degelijke inventaris onmisbaar.

In een ruimer geheel is elke inventaris belangrijk om zicht te krijgen op de totale omvang van het roerend religieus erfgoed in Vlaanderen. Dat is cruciaal willen we een visie ontwikkelen op de toekomst van het religieus erfgoed in een maatschappij die steeds minder voeling heeft met het religieus erfgoed en waarin de eeuwenlang vanzelfsprekende zorg voor dat erfgoed stilaan wegvalt, samen met het sluiten van veel kloosters en abdijen.

Inventarisplicht

Het eredienstendecreet verplicht kerkfabrieken tot het opstellen en bijhouden van de inventaris van de goederen, die door de kerkfabriek worden beheerd.

Decreet van 7 mei 2004 betreffende de materiële organisatie en werking van de erkende erediensten, art. 35:

"De kerkfabriek maakt een inventaris op van de goederen, vermeld in art. 34 [goederen en gelden, die toebehoren aan de kerkfabriek of die ter beschikking zijn gesteld van de eredienst] en houdt die bij. De kerkraad neemt hiervan akte en neemt de inventaris op in de notulen." Meer over het eredienstendecreet

Ook in het kerkelijk wetboek is er sprake van de inventarisplicht.

Wetboek van canoniek recht (CIC 1983), Boek V, Titel II, Canon 1283, 2°: "[door de nieuwe beheerder] dient een nauwkeurige en gespecificeerde, door hen zelf te ondertekenen inventaris opgemaakt te worden van de onroerende goederen, van de roerende goederen, hetzij kostbaar hetzij hoe dan ook tot het cultuurgoed behorend, en van andere goederen samen met een beschrijving en waardeschatting ervan, en eenmaal opgemaakt, dient de inventaris nagezien te worden." Meer over religieus erfgoed en het kerkelijk recht

De meerwaarde van digitale registratie

Door gegevens te registreren in een (online) databank, wordt de informatie op een uniforme wijze verwerkt. De gegevens worden gemakkelijk doorzoekbaar en nieuwe verbanden kunnen worden gelegd. Op die manier wordt ook het wetenschappelijk onderzoek gestimuleerd en wordt ontsluiting voor het brede publiek (van openbare collecties) eveneens mogelijk gemaakt. Kennis en waardering zijn immers cruciaal voor de toekomst van het kwetsbaar religieus erfgoed.

Voor de registratie van het erfgoed van kerkbesturen, bestaan er momenteel drie online databanken: 

  • Kerkbesturen in de provincie Antwerpen kunnen gebruik maken van de provinciale erfgoeddatabank Donnet.
  • In de provincie Limburg en Vlaams-Brabant kan men het Erfgoedregister, de invoermodule van Erfgoedplus.be, gebruiken. Hiervoor moet een samenwerkingsovereenkomst afgesloten zijn met de provincie. Informeer bij uw provinciale erfgoeddienst of bij de Erfgoedcel Leuven of dit al het geval is. 
  • Voor kerkbesturen van de provincies West- en Oost-Vlaanderen staat Erfgoedinzicht.be ter beschikking.

Zelf aan de slag

Als u overtuigd bent van het belang en het nut van een inventaris, kan u zelf aan de slag met de Handleiding voor het opstellen van een kerkinventaris. De handleiding zet vrijwilligers van kerkbesturen op weg om zelf een degelijke inventaris te maken. Naast praktische tips en een werkwijze, bevat de handleiding ook een 'top 100' van de meest voorkomende voorwerpen in een katholieke kerk. Eind 2016 publiceerde het CRKC in samenwerking met Museum Catharijneconvent eenzelfde handleiding voor protestantse kerken.

  • Voor ondersteuning kunnen kerkbesturen terecht bij de erfgoeddienst van hun provincie.
  • Religieuze instellingen zoals kloosters en abdijen kunnen een beroep doen op het CRKC voor begeleiding of om een inventaris te laten opmaken door professionele medewerkers van het CRKC. 

Meer informatie