U bent hier

Op handen gedragen. Erfgoedtraject processies en ommegangen in Vlaanderen - 2013 tot 2018

Het CRKC zet in zijn werking in op immaterieel erfgoed en op methodieken voor het borgen ervan. Immaterieel erfgoed gaat over het niet-tastbare. Het gaat om gewoontes, gebruiken of kennis die deel uitmaken van ons collectief geheugen en vaak ook vandaag nog - eventueel onder een andere vorm - voortleven. Voorbeelden van religieus immaterieel erfgoed zijn processies, bedevaarten, devotionele gebruiken, maar ook ambachtelijke technieken of verhalen. 

Het project 'Op handen gedragen' is onderdeel van de werking van CRKC rond immaterieel erfgoed. Om processies en ommegangen - een mooi onderdeel van het cultureel erfgoed in Vlaanderen - te helpen vrijwaren voor de toekomst gingen LECA, het Landelijk Expertisecentrum voor de Cultuur van Alledag, het CRKC en het KADOC in 2013 een nauwe samenwerking aan. Dit partnerschap is een belangrijke stap in een proces dat in 2008 door Maria door Vlaanderen gedragen vzw werd opgestart. Gedurende anderhalf jaar bracht deze organisatie toen in kaart welke processies met Mariabeeld nog uitgaan in Vlaanderen. In de eerste helft van 2012 ging LECA via kwantitatief en kwalitatief onderzoek bij de betrokken organisatoren na met welke knelpunten, mogelijkheden en uitdagingen zij in de omgang met hun erfgoed geconfronteerd worden. De resultaten werden verwerkt in een verslagboek, dat je kan downloaden op de website van LECA.

Omdat de noden en behoeften van organisatoren van Mariale processies niet veel verschillen van die van andere processieorganisatoren, werd beslist een vervolgtraject voor alle processies en ommegangen in Vlaanderen op te zetten. Het CRKC en het KADOC werden gecontacteerd om elk vanuit hun eigen expertise hun schouders onder dit traject te zetten. De drie partners gingen in 2013 een samenwerkingsakkoord aan, onder de noemer ‘Op handen gedragen’, met als doel organisatoren van processies te ondersteunen en zo het processie-erfgoed voor de toekomst te vrijwaren. KADOC staat daarbij in voor het documentair erfgoed, LECA buigt zich over de immateriële aspecten en CRKC neemt de roerend erfgoedcomponent voor zijn rekening. 

Studiedag en inspiratiebrochure 2013

Op 16 november 2013 organiseerden de partners een inspirerende studiedag over het materieel, immaterieel en documentair erfgoed van processies. Daar werd ook de eerste inspiratiebrochure 'Op handen gedragen' aan het publiek voorgesteld. De brochure bevat tal van praktijkvoorbeelden. Van educatieve pakketten voor kinderen, over het inventariseren van processiekledij tot het ontsluiten van een archief: hier vinden ‘traditiedragers’ praktisch advies over hoe ze met hun erfgoed aan de slag kunnen. De brochure werd in 2017 herzien. De meest recente versie kan je hier raadplegen.

Naar een inventaris van de Vlaamse processies

Het inventariseren van alle bestaande en verdwenen processies vormt een basisvoorwaarde voor een efficiënte en gerichte zorg voor processie-erfgoed. Via een brede online bevraging willen we nu voor het eerst alle processies in Vlaanderen in kaart brengen en de bestaande gegevensreeksen aanvullen, actualiseren en verfijnen. Zo kunnen we een repertorium van Vlaamse processies realiseren, dat opgenomen zal worden in de online databank ODIS

Studie- en contactdagen 2015

Op zaterdag 7 maart 2015 organiseerden de partners voor de tweede keer een studie- en contactdag in Gent. Een derde studie- en contactdag vond plaats op zaterdag 10 oktober 2015 in het Cultuurcentrum Hasselt.

Contactdag en herziene inspiratiebrochure 2017

In 2017 wordt opnieuw een contactdag georganiseerd voor zorgdragers van processie-erfgoed. De dag gaat door op zaterdag 13 mei in Erfgoedcentrum Lamot in Mechelen. Daar zal ook de vernieuwde inspiratiebrochure voorgesteld worden. De brochure kan je hier digitaal raadplegen.
Voor inhoudelijke vragen bij het project kan u terecht op advies@crkc.be.