Nieuwsbrief

U bent hier

'Open die kerkdeur! Begin met een kiertje'

Het symposium Open Kerken en Kloosters in Utrecht was een uitloper van de Agenda Toekomst Religieus Erfgoed en bracht de opbrengst van een langlopend project over het verbreden van het publieksbereik van religieuze gebouwen. De inzichten en methodes zijn ook gebundeld in de publicatie 'Open deuren. Op weg naar een groter publieksbereik voor kerken en kloosters', die het CRKC mocht ontvangen, inclusief een 'blikopener', vijf invalshoeken om als eigenaar of beheerder jongeren tussen de 18 en de 30 actief te betrekken bij uw kerkgebouw. De publicatie is beschikbaar in onze handbibliotheek.

Kees Geldof, de wethouder Erfgoed en Monumenten van de gemeente Utrecht verwees in de inleiding naar de Utrechtse visie op religieus erfgoed. Het is geen 'kerkenbeleidsplan' zoals wij het kennen maar wel een document dat in samenspraak met belanghebbende partijen is opgesteld. Het geeft een visie op het rijke religieuze patrimonium van Utrecht, praktische informatie over het gebruik van kerken en het gaat in op het toeristisch potentieel van de monumentale kerken. Er staan ook voorbeelden in van de meer dan veertig kerken die in Utrecht in de voorbije decennia al een nieuwe bestemming hebben gekregen.

Uit vele inschrijvingen werden zeven projecten voor 'Open kerken en kloosters' geselecteerd: vier kerken, twee kloosters en één synagoge. Ondanks de verschillende situatie tussen Nederland en Vlaanderen o.a. op vlak van het eigenaars- en beheersstatuut van de kerken, zijn er inzichten en voorbeelden die ook hier kunnen bijdragen tot meer en ander gebruik van open kerken (en kloosters).

Vertegenwoordigers van twee in Nederland bekende projecten zetten iedereen met de voeten op de grond. Ook al geniet je project een grote bekendheid en kan je vele vrijwilligers inschakelen, kerken open houden en ontsluiten betekent altijd hard werken en kan niet zonder hulp van buitenaf. In het geval van de Grote Kerk in Naarden was het gebrek aan financiële middelen voor het onderhoud van de kerk de aanleiding om over te gaan tot exploitatie. De lokale gemeenschap zag en ziet veel kansen in het gebouw, niet in het minst om het te bewaren als een plek waar stilte mogelijk is. Niet enkel in Nederland maar ook in Vlaanderen wordt stilte ingezet als een troef om kerken open te houden, al dan niet voor de eredienst. Vooraleer je gaat exploiteren moet je nagaan welke faciliteiten je hebt, moet je de grenzen van de omgeving kennen, vraag je best extern advies, zet je in op verhuur en toerisme, ga je na wie je concurrenten zijn in de omgeving, zoek je vrijwilligers, bestuurders en donataurs die je op tijd beloont en ga je na of je van je kerk een merk kan maken. Wees hierbij creatief en enthousiast!
Stadsherstel Amsterdam redt monumenten en beeldbepalende panden door ze restaureren, een nieuwe bestemming te geven en te verhuren zoals o.a. De Duif en de Amstelkerk.

Inspiratie:
www.grotekerknaarden.nl
www.stadsherstel.nl/56/bijzondere-locaties

 

Katlijn Vanhulle van Open Kerken vertelt het verhaal van de organisatie en de Open Kerkendagen. Ze ondersteunen kerkfabrieken bij dit initiatief en bieden ook een gezamenlijke website en op maat gemaakt onthaalmateriaal aan. Open Kerken is pleitbezorger om kerken meer open te stellen, meer sfeer in kerken te brengen en na te denken over de eigen kwaliteiten. In haar presentatie legt Katlijn ook de link met het CRKC en zijn werking rond veiligheidszorg voor parochiekerken: hoe stel ik mijn kerk veilig open?

Inspiratie:
www.openkerken.be

 

Dagvoorzitter Mirjam Blott en Frank Strolenberg van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed gingen in gesprek met de deelnemers en adviseurs van de projecten over hun ervaringen. Het gaat over 'creatief zijn, de gemeenschap in contact brengen met het gebouw, een draagvlak creëren, ook bij diegenen die niet kerkelijk actief zijn, je professioneel laten bijstaan en een eigen visie en programma samenstellen'. Bij het project van de Grote kerk Van Elst bracht de praktijk het inzicht dat je zonder draagvlak nergens geraakt, hoe mooi projectvoorstellen en haalbaarheidsstudies ook zijn. Het betrekken van de lokale gemeenschap is een must.
Verhelderend was de presentatie van ontwerpbureau Kinkorn over enkele museale concepten van kasten om tentoon te stellen of op te bergen voor een kerk en een synagoge.

Inspiratie:
www.dorpskerkwilp.nl
www.clarissen.nl
www.franciscanen.nl
www.restaurantopdepoort.nl/de-kloosters-in-megen
www.schuilkerkbagijnhof.nl
www.prinsekerk.nl
www.leerhuislimburg.nl
www.pg-elst.nl


In een reeks korte presentaties kon het publiek kennismaken met o.a. Skeltemania. Dat zijn 32 manifestaties in het kader van 'Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa 2018' in verschillende kerken in de provincie. Elke kerk vertrekt vanuit zijn eigen verhaal en werkt samen met een kunstenaar. Ze betrekken ook andere kerken in Europa wat het project een internationale dimensie geeft. Lilian Grootswagers sprak enthousiast over de Open Kerkendag in Brabant (NL) en hoe je mensen kan overtuigen om jouw project met toekomstperspectief te ondersteunen. Conrad Van Tiggelen van Holland Marketing legde de nadruk op het toch wel hoge marketingpotentieel van het religieus erfgoed. Ten slotte legde een klank- en lichtspel in de Sint-Josephkerk de verbinding met '2018 Europees jaar van het Cultureel Erfgoed' waar de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in de maand november 2018 het religieus erfgoed in het licht zal zetten met Nightlight, een project met kunstscholen uit heel Nederland om o.a. jongeren in de duisternis de kerken te laten ontdekken.

Inspiratie:
www.underdetoer.nl/manifestaties/skeltemania
www.kerkovernachting.nl
www.openkerkenbrabant.nl
www.nbtc.nl
www.europeeserfgoedjaar.nl

 

Een uitgebreid verslag vind je ook op www.toekomstreligieuserfgoed.nl.