U bent hier

Pilootproject parochiekerkenplan stad Gent - 2012 tot 2014

 

Zoals Minister Bourgeois aangeeft in zijn conceptnota “Een toekomst van de Vlaamse parochiekerk” ontbreekt vaak een strategisch beleid dat voor het geheel van de parochiekerken in een stad of gemeente een toekomstvisie ontwikkelt, laat staan in een bredere regio. Om te komen tot een dergelijke strategische visie gaf Minister Bourgeois in 2013 de opdracht tot de pilootprojecten, in de Westhoek en in Gent.

In Gent gaat het om 46 parochiekerken, waarvan er 20 beschermd zijn als monument. Bijna de helft van de kerkgebouwen bevindt zich in de centrum van de stad, de andere helft in de randgemeenten. De uitdaging bestaat erin om een beleidsvisie te ontwikkelen die met deze diversiteit rekening houdt, maar ook de schaal en de grootte van de stad in rekening brengt. Hoewel het pilootproject antwoord biedt op een specifieke situatie, kan de gehanteerde methodiek ook als voorbeeld of vertrekpunt dienen voor verdere studies in andere steden en gemeenten.

De opdracht van dit pilootproject bestaat uit het uitwerken van een beoordelingsinstrument dat hulp kan bieden bij de opmaak van een langetermijnvisie betreffende de toekomst van de Gentse parochiekerken zodanig dat, rekening houdende met alle randvoorwaarden zoals o.a. het bouwhistorisch/cultureel aspect, het parochiaal aspect, het bouwfysisch aspect, de sociale en economische context en de ruimtelijke en planologische aspecten, op een gefundeerde en verantwoorde wijze een beslissing kan genomen worden over de valorisatie, medegebruik, nevenbestemming (multifunctioneel gebruik of gedeeld gebruik) en herbestemming van de respectievelijke kerken. ABSCIS Architecten werd aangesteld om de beschikbare gegevens te objectiveren en te inventariseren en een beoordelingsinstrument op te stellen om de randvoorwaarden of parameters onderling te wegen.

Het beoordelingsinstrument laat toe om een relatieve vergelijking te maken tussen de verschillende kerkgebouwen, aan de hand van geobjectiveerde parameters. Op basis van verschillende gesprekken met diverse actoren en diensten werden acht hoofdparameters of -criteria naar voren geschoven en opgenomen in het beoordelingsinstrument: erfgoedwaarde, bouwfysische staat, marktpotentieel, gebouwonderhoudskost, gebruik, functionaliteit, nabijheid andere parochiekerk en bereikbaarheid. Zij worden onderling gewogen in functie van de verschillende mogelijke toekomsttrajecten.

Het pilootproject is geen eindstreep maar de start van een verantwoord beslissingsproces en de basis van verdere studie, met name een concreet haalbaarheidsonderzoek per kerkgebouw. Het beoordelingsinstrument maakt een zinvol onderscheid tussen kerkgebouwen, rekening houdend met een samenspel van de (vaak tegenstrijdige) parameters. Door een eenduidige interpretatie van de gegevens kan/kunnen:

  • per kerk bekeken worden welk toekomsttraject preferentieel is
  • per traject bekeken worden welke kerken hiervoor het meest in aanmerking komen
  • per cluster van parochies de verschillende kerkgebouwen tegen elkaar afgewogen worden
  • onderhoudswerken of investeringen verantwoord worden, gelet op het preferentiële toekomsttraject van een bepaalde kerk
  • de ontwikkelingsmogelijkheden bekeken worden van verschillende kerken in functie van een specifieke vraag van derden
  • de duurzame ontwikkeling van een kerkgebouw gekoppeld worden aan een toekomstgerichte positionering van het kerkgebouw binnen een wijk

De inventaris en het beoordelingsinstrument zijn bruikbaar in elke fase van het denkproces, zodat bij twijfel of discussie hier steeds naar kan teruggegrepen worden. De betrokkenheid van alle actoren om tot een gedragen document te komen is dan ook uitermate belangrijk. De kracht van het document zit in het samenbrengen, de objectivering en de actualiseerbaarheid van de beschikbare informatie. Het beheer van deze interactieve tool kan in handen gegeven worden van een centrale dienst die gegevens kan bijhouden zodat de informatie up-to-date blijft.

Tijdens de studievoormiddag 'De toekomst van de parochiekerken in Vlaanderen: een maatschappelijke en architecturale uitdaging' werd het project door ABSCIS Architecten verder toegelicht. Bekijk de presentatie.

Het eindrapport van het pilootproject kan u hier openen.

(foto:Sint-Niklaaskerk Gent)