U bent hier

Risicoanalyse voor parochiekerken

Een eerste stap in een goede veiligheidszorg is het nagaan van de aanwezige risico’s in het kerkgebouw. De meest voor de hand liggende risico’s in kerken zijn brand, diefstal en vandalisme. Maar ook andere en kleinere risico’s verdienen de nodige aandacht. Op basis van een risicoanalyse kan je nagaan aan welke risico’s je als kerkbestuur wordt blootgesteld. Zo kan je zwakke plekken makkelijk detecteren en gerichte maatregelen nemen om die veiligheidsrisico’s te verkleinen. Daarnaast kan je een procedure opstellen met de acties die je moet ondernemen in een bepaalde noodsituatie.

 

Wat zijn mogelijke risico’s?

Bij een calamiteit in een kerk loopt het erfgoed een risico. Dat kan zowel het gebouw als de inboedel zijn, gaande van interieur en meubelstukken tot kunstwerken. In een kerk die publiek toegankelijk is, lopen ook de mensen een mogelijk veiligheidsrisico. Identificeer de risico’s voor mens, kerkgebouw en collectie.

Risico’s voor personen:

  • brand (bv. door kortsluiting, kaarsen of opzettelijk)
  • insecten schimmel
  • instorting
  • explosie (bv. de verwarmingsinstallatie)
  • gaslek
  • uitvallen elektriciteit
  • opstootjes (ook gestoord gedrag)
  • bommelding
  • terrorisme
  • overval
  • inbraak
  • ongeval

Risico’s voor het kerkgebouw:

  • water (regen, overstroming, lek dak of leiding)
  • wind
  • hagel
  • brand (vb. door kortsluiting, kaarsen of opzettelijk)
  • insecten (bv. houtworm)
  • knaagdieren
  • schimmel
  • instorting
  • explosie (vb. de verwarmingsinstallatie)
  • watertekort
  • uitvallen elektriciteit
  • opstootjes (ook gestoord gedrag)
  • bommelding
  • terrorisme
  • overval
  • diefstal
  • vandalisme
  • inbraak

Risico’s voor de collectie:

  • water (regen, overstroming, lek dak of leiding)
  • brand  (bv. door kortsluiting, kaarsen of opzettelijk)
  • zonlicht
  • insecten (bv. houtworm of kleermotten)
  • knaagdieren
  • schimmel
  • bommelding
  • instorting
  • explosie (bv. de verwarmingsinstallatie)
  • kortsluiting
  • watertekort
  • uitvallen elektriciteit
  • opstootjes (ook gestoord gedrag)
  • opstootjes
  • terrorisme
  • overval
  • diefstal
  • vandalisme
  • inbraak
  • schade tijdens vervoer, behandeling of door bezoeker

 

Hoe ga je te werk?

Betrek alle belanghebbende personen in het opstellen van een risicoanalyse. Denk goed na over alle mogelijke risico’s die aanwezig zijn in en rond het kerkgebouw. Baseer je hiervoor op de risico’s uit bovenstaande lijst. Of ga zelf na wat de mogelijke risico’s voor het specifieke kerkgebouw en de collectie zijn. Denk hierbij zeker ook aan calamiteiten, incidenten en bijna-incidenten uit het verleden.

De risicoanalyse wordt best opgesteld in tabelvorm. Als eerste omschrijf je het potentiële risico. Vervolgens bekijk je hoeveel gewicht een bepaald risico krijgt. De grootte van het risico wordt bepaald door twee factoren: de kans (k) en het effect (e) van de calamiteit. Elk van deze factoren krijgt een waarde tussen 1 en 5. De vermenigvuldiging van deze twee factoren vormt het risico (r). Dus hoe groter de uitkomst, hoe ernstiger het risico.

kans (k) x effect (e) = risico (r)

Kanscoëfficiënt: 1 tot 5

  1. Heel onwaarschijnlijk
  2. Onwaarschijnlijk
  3. Waarschijnlijk
  4. Heel waarschijnlijk
  5. Zeker

Schadecoëfficiënt: 1 tot 5

  1. Geen schade
  2. Lichte schade (geen of kleine ingrepen tot gevolg)
  3. Ernstige schade(grote ingrepen tot gevolg)
  4. Zeer ernstige schade (grote ingreep en groot verlies tot gevolg)
  5. Catastrofale schade (totaal verlies)

VOORBEELD

Potentieel risico

Kans

Effect

Risico

Bv. Kortsluiting doet brand ontstaan

3

5

(3 x 5=) 15

Bv. Dief forceert slot zijingang

2

5

(2 x 5=) 10

Bv. Dakgoot raakt verstopt door herfstbladeren (risico op waterinsijpeling)

3

2

6

Op basis van deze uitkomst kan je alle risico’s verdelen in categorieën die aanduiden hoe dringend je hiervoor actie moet ondernemen.

  • 1 tot 5: accepteren
  • 6 tot 10: in de gaten houden
  • 11 tot 15: actie ondernemen
  • 16 tot 20: dringend actie ondernemen
  • 21 tot 25: onmiddellijk actie ondernemen

Je kan deze categorie in een extra kolom toevoegen in de tabel:

VOORBEELD

Potentieel risico

Kans

Effect

Risico

Dringendheid maatregelen

Bv. Kortsluiting doet brand ontstaan

3

5

(3 x 5=) 15

actie ondernemen

Bv. Dief forceert slot zijingang

2

5

(2 x 5=) 10

in de gaten houden

Bv. Dakgoot raakt verstopt door herfstbladeren (risico op waterinsijpeling)

3

2

6

in de gaten houden