U bent hier

Wetgeving betreffende het onroerend religieus erfgoed

Naar gelang het beschermd of niet-beschermd statuut, kunnen vele decreten en wetten op het onroerend religieus erfgoed zélf van toepassing zijn.

Financiële stimuli beschermde kerken

Het Agentschap Onroerend Erfgoed is verantwoordelijk voor onderzoek, inventarisatie, beheer, bescherming en ontsluiting van informatie met betrekking tot het onroerend erfgoed in Vlaanderen. Op de website www.onroerenderfgoed.be vindt u alle informatie in verband met deze opdrachten. Informatie over financiële stimuli voor restauratie en onderhoud van beschermde kerken is op deze website terug te vinden.

Onroerenderfgoeddecreet

De Vlaamse wetgeving over het onroerend erfgoed werd in 2013 grondig herzien. De verschillende decreten die tot dat ogenblik geldig waren voor monumenten, landschappen en archeologie, werden vervangen door één decreet, nl. het Onroerenderfgoeddecreet. Sommige van de nieuwe beleidsintenties die hierin werden opgenomen, waren al eerder aangekondigd in de conceptnota van minister Bourgeois uit 2011: ‘Een toekomst voor de Vlaamse parochiekerk’. Het decreet trad in werking op 1 januari 2015.

Op 3 juli 2013 keurde het Vlaamse Parlement het Onroerenderfgoeddecreet definitief goed. Het decreet zorgt voor een geïntegreerde strategie voor bescherming, beheer en handhaving van het onroerend erfgoed. Alle regelgeving voor monumenten, archeologie en landschappen is voortaan gebundeld in dat ene decreet. Gemeenten kunnen een erkenning als onroerenderfgoedgemeente aanvragen en er is de mogelijkheid om een intergemeentelijke onroerenderfgoeddienst op te richten. Het decreet voorziet ook in financiële stimuli voor het kwaliteitsvol beheer van beschermd onroerend erfgoed en erfgoedlandschappen. Voortaan spreekt men over erfgoed- en onderzoekspremies. Er zijn bovendien drie types van subsidies mogelijk voor onroerend erfgoed: subsidies op basis van samenwerkingsovereenkomsten, op basis van beheersovereenkomsten en projectsubsidies.

Het gebruikelijke premiepercentage bedraagt 40%. Onder meer voor gebouwen bestemd voor een erkende eredienst is er een verhoogd premiepercentage van 80% voorzien. Deze geldt echter alleen maar als het gebouw is opgenomen in een door het gemeentebestuur goedgekeurd kerkenbeleidsplan en als er een beheersplan bestaat. Gebruik dit stroomschema om te achterhalen welk premiepercentage van toepassing is.

Het Agentschap Onroerend Erfgoed schreef een visietekst over de specifieke aanpak van beschermde orgels. Voor het beheer van of werkzaamheden aan een beschermd orgel bestaat er een erfgoedpremie. Dit kan enkel als de beheersmaatregelen, werken of diensten passen in het bestemmings- of herbestemmingsplan voor het gebouw waarin het orgel zich bevindt. Je moet ook aantonen dat het orgel op regelmatige basis wordt bespeeld. Hoe je dit kan aantonen lees je op de website van het Agentschap Onroerend Erfgoed.

De Vlaamse Regering keurde het uitvoeringsbesluit bij het Onroerenderfgoeddecreet goed op 16 mei 2014. De beide documenten kan je raadplegen op de website van het Agentschap.

Op 6 juli 2016 stemde het Vlaams Parlement in met aanpassingen aan het Onroerenderfgoeddecreet. Belangerijke wijzigingen zijn de definities van een 'kerkenbeleidsplan' en een 'gebouw van de eredienst', en artikel 12.3.12 dat stelt dat het kerkenbeleidsplan ook van toepassing is op de premieaanvragen in het kader van het 'oude' decreet (overgangstermijn tot 30/9/2017) en dat stelt dat de BTW voor deze dossiers niet (meer) in aanmerking wordt genomen voor de berekening van de premie. De aanpassingen en relevante documenten kan je terugvinden op de website van het Vlaams Parlement. Een gecoördineerde versie van het decreet met de wijzigingen daarin gemarkeerd vind je hier. Het Agentschap stelde een 'richtlijn betoelaagbaarheid' op om te kunnen nagaan wat in aanmerking komt voor een erfgoed- of onderzoekspremie. Deze richtlijn werd formeel bekrachtigd op 9 maart 2017 en is van toepassing voor de dossiers die vanaf 13 maart 2017 ingediend worden.

Het Agentschap Onroerend Erfgoed stelde twee interessante brochures samen. De eerste bevat de integrale teksten van het Onroerend Erfgoeddecreet en van het uitvoeringsbesluit. In de tweede wordt een uitgebreide toelichting gegeven bij de nieuwe regelgeving. Beide brochures kunnen gedownload of besteld worden op de website van het Agentschap Onroerend Erfgoed. Er bestaat ook een publicatie over herbestemmingsonderzoek en welke premies hiervoor beschikbaar zijn.

Restauratiepremiedossiers kunnen vanaf 1 januari 2015 rechtstreeks ingediend worden bij het Agentschap Onroerend Erfgoed. Deze wijziging werd aangekondigd in een brief van het Agentschap aan de lokale besturen. De adressen van de hoofdzetel en de provinciale buitendiensten zijn te vinden in de brief en op de website.

Lopende dossiers die volledig werden ingediend voor het decreet in werking trad (dus voor 31 december 2014), worden nog volgens de vroegere procedure en regelgeving afgehandeld.

Financiële stimuli niet-beschermde kerken

De Vlaamse Regering keurde op 20 december 2013 het besluit goed betreffende de toekenning van subsidies voor gebouwen van de eredienst, gebouwen voor de openbare uitoefening van de niet-confessionele morele dienstverlening en crematoria. Op 12 juli 2013 werd het decreet met betrekking tot de subsidiëring van gebouwen van de eredienst, dat aan dit besluit ten grondslag ligt, goedgekeurd door het Vlaams Parlement. Op 18 maart 2014 volgde het ministerieel besluit dat de samenstelling van de dossiers voor de aanvragen van subsidies bepaalt. Een omzendbrief van 28 maart 2014 biedt een duidelijk overzicht van het geheel van de nieuwe regelgeving. De volledig tekst van het decreet, het besluit van de Vlaamse Regering, het Ministerieel besluit en de omzendbrief zijn beschikbaar op de website van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur. De memorie van toelichting, de officiële adviezen en alle verslagen van hoorzittingen en besprekingen in het parlement zijn beschikbaar op de website van het Vlaams Parlement.

In het decreet en de memorie van toelichting lees je onder meer over nieuwe afspraken over de subsidiëring van studies voor her- en nevenbestemmingen en voor investeringen met het oog op een nevenbestemming van gebouwen van de eredienst. Investeringen met het oog op herbestemmingen zullen niet gesubsidieerd worden. De toegekende subsidie bedraagt maximaal 30 % van de kostprijs van de werken zoals bij de eindafrekening wordt vastgesteld, maar beperkt tot het initieel goedgekeurde aanbestedingsbedrag. De subsidiebasis wordt verhoogd met 7 % als tussenkomst voor de algemene kosten. Neem voor meer informatie contact op met Pieter Vasseur van Gesubsidieerde infrastructuur: pieter.vasseur@kb.vlaanderen.be - 02 553 40 65

De in de 'conceptnota parochiekerken' aangekondigde voorwaarde van het bestaan van een langetermijnsvisie voor het in aanmerking komen voor financiële middelen wordt in dit decreet geconcretiseerd. Bij een aanvraag voor subsidies zal verplicht advies gevraagd worden aan de betrokken gemeente - of provincieraad en aan het erkend representatief orgaan (bisschoppen).

Het ERSV Limburg biedt een subsidiewijzer aan voor lokale besturen. De provincie Vlaams-Brabant biedt ondersteunding aan beheerders van openbaar patrimonium bij regelmatig onderhoud en de instandhouding van niet-beschermde waardevolle gebouwen in Vlaams-Brabant. Meer informatie is te vinden op de website van de provincie.